Ja, seizoenen hebben een meetbaar effect op je gewicht en eetlust. In de herfst en winter eten de meeste mensen meer, bewegen ze minder en komen ze daardoor gemiddeld iets aan. Dit heeft te maken met biologische mechanismen, minder daglicht en veranderingen in ons gedrag. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over seizoenen, gewicht en eetlust.
Waarom eet je in de winter meer dan in de zomer?
In de winter eet je meer omdat je lichaam van nature reageert op kou, minder daglicht en een verandering in je hormoonhuishouding. Je stofwisseling vraagt iets meer energie om je lichaamstemperatuur op peil te houden, en je hersenen sturen signalen die je aanzetten tot meer eten, met name koolhydraatrijk en calorierijk voedsel.
Dit is geen zwakte of gebrek aan wilskracht, maar een oeroud overlevingsmechanisme. Vroeger was voedsel in de winter schaars, dus het lichaam sloeg reserves op. Dat patroon zit nog steeds in onze biologie, ook al hoeven we tegenwoordig niet meer te jagen voor ons avondeten.
Daarnaast spelen sociale en culturele factoren een grote rol. De herfst en winter zitten vol met feestdagen, familiebijeenkomsten en momenten waarop eten centraal staat. Denk aan Sinterklaas, Kerst en Oud en Nieuw. Die combinatie van biologische prikkels en sociale gelegenheden maakt dat de seizoensgebonden eetgewoonten in de winter bijna onvermijdelijk rijker en zwaarder zijn dan in de zomer.
Hoeveel kilo’s kom je gemiddeld aan in de winter?
De meeste mensen komen in de winter tussen de 0,5 en 2 kilogram aan. Dit wintergewicht varieert sterk per persoon en hangt af van leefstijl, beweeggedrag en voedingskeuzes in de koude maanden. Mensen die al overgewicht hebben of weinig bewegen, lopen een grotere kans op een hogere gewichtstoename.
Wat dit extra zorgelijk maakt, is dat het aangekomen gewicht in de lente en zomer niet altijd volledig verdwijnt. Wie ieder jaar een klein beetje aankomt en dat er niet meer afkrijgt, kan over de jaren heen merkbaar zwaarder worden. Dat maakt het belangrijk om bewust te zijn van je seizoensgebonden eetgedrag, zonder er obsessief mee bezig te zijn.
Wat doet het seizoen met je stofwisseling?
Je stofwisseling verandert licht met de seizoenen. In de winter verbruikt je lichaam iets meer energie om warm te blijven, maar dit effect is kleiner dan veel mensen denken. Tegelijkertijd beweeg je in de winter doorgaans minder, waardoor het totale energieverbruik per saldo vaak lager uitvalt dan in de zomer.
In de zomer ben je actiever, slaap je soms minder en eet je van nature lichter. Groenten en fruit zijn volop beschikbaar, en de warmte remt de eetlust. Al die factoren samen zorgen ervoor dat de stofwisseling in de zomer efficiënter werkt in relatie tot wat je eet en beweegt.
Het seizoen beïnvloedt ook je slaappatroon, en slaap heeft directe invloed op de hormonen die honger en verzadiging reguleren. Minder slaap of een verstoord slaapritme, wat in de donkere maanden vaker voorkomt, verhoogt het hongerhormoon ghreline en verlaagt het verzadigingshormoon leptine. Dat maakt je gevoeliger voor eetprikkels.
Hoe beïnvloedt minder daglicht je eetgedrag?
Minder daglicht in de herfst en winter verlaagt de aanmaak van serotonine, een stof in de hersenen die je humeur en gevoel van welzijn reguleert. Een lager serotonineniveau kan leiden tot een somberder gevoel, en veel mensen compenseren dat onbewust door meer te eten, met name zoete en koolhydraatrijke voeding die de serotonineproductie tijdelijk stimuleert.
Daarnaast beïnvloedt minder daglicht de aanmaak van melatonine, het slaaphormoon. Je lichaam maakt eerder en meer melatonine aan als het donkerder wordt, waardoor je je eerder moe voelt en minder zin hebt om te bewegen of te sporten. Die combinatie van minder energie en meer eetlust is precies wat de eetlustverandering per seizoen zo herkenbaar maakt voor veel mensen.
Voor mensen die hier sterk gevoelig voor zijn, kan dit uitgroeien tot een winterdip of zelfs een seizoensgebonden depressie, ook wel SAD (Seasonal Affective Disorder) genoemd. Lichttherapie, voldoende beweging en een regelmatig slaapritme kunnen hierbij helpen.
Wat kun je doen om seizoensgebonden gewichtsschommelingen te beperken?
Seizoensgebonden gewichtsschommelingen zijn grotendeels te beperken door bewust te blijven bewegen, je eetpatroon niet volledig los te laten en te zorgen voor voldoende daglicht en structuur. Je hoeft niet streng te zijn, maar een beetje bewustzijn maakt al een groot verschil.
Praktische tips om je gewicht stabiel te houden over de seizoenen:
- Blijf ook in de winter regelmatig bewegen, zelfs als het minder uitdagend voelt dan in de zomer
- Eet seizoensgebonden groenten en zorg dat je bord gevuld blijft met voedingsstoffen, niet alleen calorieën
- Ga overdag naar buiten voor daglicht, ook op bewolkte dagen
- Slaap voldoende en probeer een vast slaapritme aan te houden
- Wees je bewust van eetmomenten tijdens feestdagen zonder er een streng dieet van te maken
- Zoek een sportvorm die je ook in de winter volhoudt, bij voorkeur iets met een sociale component
Structuur is hierbij je grootste bondgenoot. Wie een vaste sportgewoonte heeft, merkt dat de seizoensgebonden eetlustverandering minder grip op hem of haar krijgt.
Is seizoensgebonden gewichtstoename schadelijk voor je gezondheid?
Een kleine seizoensgebonden gewichtstoename van een halve tot één kilogram is op zichzelf niet schadelijk. Het wordt pas een probleem als het wintergewicht zich jaar na jaar opstapelt zonder dat het er in de zomer volledig afgaat. Over langere tijd kan dat bijdragen aan overgewicht en de gezondheidsrisico’s die daarmee samenhangen.
Mensen die al kampen met overgewicht, diabetes, hart- en vaatziekten of gewrichtsklachten, doen er verstandig aan om ook in de winter actief te blijven en hun voeding in de gaten te houden. Voor hen zijn de gevolgen van seizoensgebonden gewichtsschommelingen groter dan voor mensen met een gezond gewicht.
Kortom: een beetje schommelen is normaal en menselijk. Maar bewustzijn, beweging en een redelijk eetpatroon helpen je om te voorkomen dat afvallen na het seizoen steeds moeilijker wordt.
Hoe Aad van Loon Sport helpt bij seizoensgebonden gewichtsschommelingen
Bij Aad van Loon Sport begrijpen we dat motivatie en gewicht niet het hele jaar hetzelfde zijn. Juist in de herfst en winter, als de eetlust toeneemt en de bewegingsdrang afneemt, is een vaste sportplek met persoonlijke begeleiding het verschil tussen doorgaan of afhaken.
Dit is wat Aad van Loon Sport concreet voor je kan betekenen:
- Persoonlijke intake en trainingsplan op maat, zodat je weet wat je doet en waarom, ook in de donkere maanden
- Voedingscoaching die aansluit bij jouw seizoensgebonden eetgedrag en doelen
- De Milon Cirkel, waarbij je met slechts 35 minuten per vijf dagen meetbaar resultaat behaalt, ook als je weinig tijd of energie hebt
- Een breed groepslesaanbod, van Yoga en Pilates tot Spinning en Bootcamp, zodat je altijd iets vindt dat bij jouw energie past
- Regelmatige voortgangsmetingen, zodat je ziet wat je bereikt hebt en gemotiveerd blijft
Wil je dit jaar voorkomen dat je na de winter opnieuw moet beginnen? Kom gerust een week gratis proberen en ontdek wat een vaste sportgewoonte voor jou kan doen. Plan je gratis proefweek en zet de eerste stap.